Monday 17th June 2019,
Socialistas de Irun – Irungo Sozialistak

XX. Mendearen Hasiera

Irungo Sozialistako Elkartea bada

Irun, mende honen hasieran, Gipuzkoako bigarren hiria da, dagoeneko, biztanle-kopuruan (10.000 inguru), Donostiaren ondoren, aduanaren eta trenaren garapenari esker. Frantziarekin muga egitea eta kokaleku estrategikoa izatea eta hainbat manufaktura-enpresaPRINCIPIOS SIGLO XX ezartzea langile-kopuru handiz, erakargarri bihurtzen da Nafarroa eta Araba bezalako hurbileko probintzietako immigraziorako, eta geroago, Gaztela-Leon edo Extremadurakonetzako, esaterako. Testuinguru historiko horretan sortu zen Irungo Talde Sozialista (Uranzu kalean, hasieran, eta San Martzial kalean, geroago), une hartan probintzian sozialisten hedatzea gertatzen ari baitzen. Hain zuzen, 1901eko maiatzean; beraz, herrialdean sortutako talde zaharrenetako bat da. Luis Perujo izan zen Tokiko Komiteko lehenengo presidentea talde sortu berrian. XX. mendearen lehenengo hamarkada horretan, Irunen, Sozialismoa ez zegoen oso errotuta, eta ez zituen emaitza onak lortu hauteskundeetan, nahiz eta bere udal programan, esaterako, 8 orduko lanaldia edo langile-klaseari zergak indargabetzea sartu.

Jacinto Martinez Horcajo sozialista izan zen lehenengo zinegotzi sozialista udal hauteskundeetan, 1911n, uneko elkartze Errepublikar-Sozialistaren fruitu. Zinegotzi sozialista gisa zituen aldarrikapenetako batzuk ziren bainu publikoak sortzea, kezka hiriaren fabrika-egoeragatik eta langileentzako “etxe merkeak” eraikitzeko proiektu bat, geroago beste zinegotzi sozialista batek bultzatuko zuena. Irungo egungo Herriko Etxeari izena emango ziona zen sozialista hori, Florencio Iracheta (ikus bere biografiaren eta Irunen Sozialismoari egin zion ekarpenaren atalean).

Urtebete geroago, Pablo Iglesias PSOEko sortzaile historikoak mitin bat eman zuen hiriko Teatro Principalen, eta han, aitorpen eta babes handia jaso zuen irundarren aldetik, irundar asko eta asko bertaratu baitziren. Ekitaldian, besteak beste, soldatak hobetzearen, lanaldia murriztearen eta langilearen kultur prestakuntzaren alde egin zuen buruzagi sozialistak.

o